Bevrijding

Zeventig jaar bevrijd in 2015

Tal van festiviteiten in Drenthe

In Drenthe worden volop voorbereidingen betroffen voor de viering van de zeventigste verjaardag van de bevrijding van Drenthe. Op deze pagina wordt t.z.t. een overzicht gemaakt en ook daarop teruggeblikt.

Final Push door Keep them Rolling

Het rijdende museum van oude legervoertuigen, keep them rolling, maakt van 27 maart tot 12 april 2015 een bevrijdingstocht van Groesbeek via Westerbork naar Groningen, onder het motto de 'Final Push'. In die periode worden de operaties Plunder, Varsity, ​Forrard On en Amherst nieuw leven in geblazen. Ze luidden in 1945 de bevrijding van Oost- en Noord Nederland in.

In die periode van 2,5 week rijdt een konvooi van Keep Them Rolling met gemiddeld zo'n 150 - 200 voertuigen de route zoals die in 1945 door de bevrijders is afgelegd. Tanks, half-tracks, tientallen jeeps, verbindingswagens en trucks voor troepentransport die voor een groot deel tijdens de bevrijding van Noord-Nederland in april 1945 zijn ingezet.

Onderweg zijn er in meerdere gemeenten bivakken, kransleggingen, onthullingen van nieuwe momenten, ontmoetingen met Canadese. Franse, Poolse en Belgische veteranen en op verschillende plekken worden historische veldslagen 'nagespeeld'. In Drenthe wordt er b.v. in de nacht van 7 op 8 april de landing van Franse para's nog eens dunnetjes over gedaan. In 1945 waren deze Fransen de wegbereiders voor de Canadese en Poolse troepen. Zeventig jaar later springen meer dan honderd militairen van de 11e Luchtmobiele Brigade uit Assen boven Drenthe uit verschillende vliegtuigen. Op de grond gadegeslagen door een groep van zo'n zestig Franse gasten. In dat gezelschap bevinden zich ook zeven oud-strijders die precies zeventig jaar geleden op de Drentse bodem het gevecht met de bezetter moesten aangaan.

Westerbork is de plek waar op vrijdag 10 april het hoofdbivak wordt opgezet. Het hele dorp wordt getransformeerd van het heden naar april 1945. Woonhuizen, winkels én de bevolking in historische kleding zullen allemaal het tijdsbeeld van toen uitdragen. In alle tuinen moet een rood-wil-blauwe bloemenpracht te zien zijn. Naast allerlei festiviteiten is er op vrijdag 10 april een herdenking voor/met ruim 800 kinderen van verschillende Drentse basisscholen bij het monument op Kamp Westerbork.

In verschillende lesbrieven voor de groepen 7/8 van het Drentse basisonderwijs wordt aandacht besteed aan het thema '70 jaar vrij'. In het dorp Westerbork wordt op zaterdag 11 april de bestorming van het Duitse hoofdkantoor door Franse troepen nagespeeld.
Ook hierbij speelt de Luchtmobiele brigade uit Assen, naast verschillende re-enactment groepen uit binnen- en buitenland, een belangrijke rol.

Het 'bevrijdingskonvooi', met een totale lengte van bijna zes kilometer, stopt op verschillende plaatsen op de route. In Zuidwolde, Hoogeveen, Beilen, Spier, Zwiggelte, Westerbork, Assen, Vries en Eelde vinden op vrijdag 10, zaterdag 11 en zondag 12 april door plaatselijke comités georganiseerde festiviteiten en herdenkingen plaats. Langs de route zullen Canadese, Franse, Poolse en Belgische veteranen op diverse plekken, samen met diverse hoogwaardigheidsbekleders, een defilé afnemen. In Assen is op zaterdag 11 april een heel programma samengesteld rond de 7e Drentse Veteranendag




Programma

vrijdag 10 april 2015

9.30 uur - konvooi wordt op Drentse bodem in Zuidwolde (vanuit bivak Balkbrug) verwelkomd. Plaatselijk comité heeft diverse festiviteiten georganiseerd.
10.00 uur - Ontvangst door B & W van Hoogeveen bij het Oude Gemeentehuis, kranslegging, defilé, grote show op plaatselijke sportpark.
ca. 11.00 uur - Kranslegging en herdenking door Franse veteranen bij het Franse monument in Spier. (Bij hotel De Woudzoom)
12.30 uur - Grote Parade door het feestelijk versierde centrum van Beilen.
13.30 uur - Aankomst Kamp Westerbork met Canadese oud-strijder die zeventig jaar geleden als één van de eersten het kampterrein betrad. Aansluiten om 14.30 uur grote herdenking met o.a. ruim 800 scholieren en oud-kampbewoners waaronder Eva Weil die zelf de bevrijding van het concentratiekamp door de Canadezen mee heeft gemaakt. (zondag staat er opnieuw een herdenking op het programma.
15.00 - Herdenking aan de Balkenweg in Assen. Op het herinneringsmonument, dat in april 1985 werd onthuld, staan in marmer gegraveerd de namen van de 33 gevallen Franse para's die deel uitmaakten van de S.A.S. (Special Air Service). In het 70e jaar van de bevrijding wordt samen met een groot Frans gezelschap een officiële herdenking gehouden.
16.00 uur - Doorkomst Zwiggelte met naspelen verovering 'Zwiggelterbrug' door geallieerde troepen.
ca. 17.00 uur: Aankomst in historisch aangekleed Westerbork. Ontvangst op bivakterrein door Burgemeester Ton Baas. Historische veldkeuken zorgt voor inwendige mens. 's Avonds vanaf 20.00 uur feestprogramma in de tent met o.a. 'Bigband de Zendmasters'. (Glenn Miller lookalikes)

zaterdag 11 april 2015

10.00 uur - In Westerbork een grote herdenking bij het moment bij de kerk. Opnieuw zullen verschillende veteranen hierbij aanwezig zijn. aansluitend wordt het voormalige gemeentehuis omgetoverd tot hotel Slomp in 1945, de Duitse commandopost.
11.30 uur: Airdisplay historische vliegtuigen, luchtlandingen en bestorming (in twee delen) van de commandopost met Luchtmobiele brigade, speciale franse SAS re-enactors en Duitse re-enactment troepen. Bevolking van Westerbork speelt in historische kleding de hele dag alsof het april 1945 is.
Vanaf ca. 13.00 uur: Poppydrop met verschillende vliegtuigen, parade en defilé door het dorp met meer dan 100 voertuigen, verschillende orkesten en verschillende WO2 veteranen. Verschillende 40/45 festiviteiten op het feestterrein en de mogelijkheid om het militaire bivak te bezoeken.
16.00 uur: Duitse troepen zetten vanuit het bos een tegenaanval in. Deze z.g. 'Badhuis Battle' wordt door geallieerde troepen afgeslagen en Westerbork is dan echt bevrijd.
's Avonds bevrijdingsfeest met diverse artiesten op het bivak en in het hele dorp Westerbork.

zondag 12 april 2015

08.00 uur - Opbreken bivak in Westerbork
09.00 uur - Vertrek vanuit Westerbork van het bevrijdingskonvooi in de richting van Zwiggelte.
10.00 uur - Start Drentse veteranendag in Assen bij De Bont Wever met o.a. ceremonie bij het monument van de Drentse Veteranen en vanaf 11.00 tot ca. 12.30 uur: officieel gedeelte, met het protocol, toespraken en het optreden van de Koninklijke Militaire Kapel `Johan Willem Friso`.
11.00 uur - Via Hooghalen en Assen arriveert konvooi in Vries. Plaatselijk comité heeft de hele week diverse festiviteiten georganiseerd. In het centrum van Vries wordt een historische warme maaltijd geserveerd. (nog onzeker)
12.00 uur - Doorkomst Eelde met grote parade o.a. langs het vliegveld en Burgemeester Legroweg richting woonzorgcentrum Else van der Laanhuis voor grootse hulde. Daarna richting de Grote Markt in Groningen. Stops onderweg voor herdenkingen en kransleggingen.
15.30 uur - Mock battles en groots defilé / intocht in de stad Groningen op de Grote Markt / Vismarkt. Tank-battle op de Vismarkt. Defilé door Groningen als afsluiting evenement richting Stadspark. Bivak tot maandagmorgen in het Stadspark.

Kamp Westerbork

Op zondag 12 april wordt de 70-jarigre bevrijding van Kamp Westerbork herdacht. Centraal thema van de herdenking vormen de transporten. De bevrijding beteken het einde van jarenlange vervolging, maar is ook het begin van het wachten op bericht over de 107.000 mannen, vrouwen en kinderen die in de voorgaande jaren uit Nederland werden weggevoerd. De herdenking begint om 13.00 uur op het kampterrein.

Drentse veteranendag 11 april

Voor de 7e keer wordt op zaterdag 11 april de Drentse Veteranen dag georganiseerd. Deze dag wordt gehouden in de Bonte Wever te Assen. De dag wordt jaarlijks georganiseerd door het bestuur van de Stichting Drentse Veteranen met medewerking van de Lionsclub Westerbork “Börck Overessinghe”.

Het programma:

Om 10.00 uur een korte ceremonie bij het monument van de Drentse Veteranen bij het provinciehuis. Door veteranen, genodigden, veteranenorganisaties e.d. kunnen kransen, bloemstukken of bloemen worden gelegd bij het monument. Van 11.00 tot 12.30 uur: officieel gedeelte, met het protocol, toespraken en het optreden van de Koninklijke Militaire Kapel 'Johan Willem Friso'.

Bevrijdingsvoorstellingen 'Bevroren tranen' Maarten Peters

Maarten Peters en Margriet Eshuis hebben een muziekvoorstelling gemaakt, die in Drenthe, Groningen en Friesland rond de lokale bevrijding te zien is (veelal aan de vooravond daarvan): op 8 april in de synagoge van Zuidlaren, 9 april in de synagoge van Emmen en om op 12 april in De Nieuwe Kolk Assen. De voorstelling wordt verder op 10 april in de Synagoge van Winsum gespeeld, op 16 april in Synagoge Groningen, 15 april in Leeuwarden en op 17 april in Drachten.

Het is een herdenkings-voorstelling, maar dan op een hele eigentijdse manier. Maarten heeft een aantal liederen uit de cyclus Bevroren tranen gekozen (liedjes die hij veelal in de afgelopen 16 jaar heeft geschreven voor de herdenking op Westerbork) en daar de verhalen die bij die liedjes horen bij gezocht. Per voorstelling maakt Margriet een filmpje over de bevrijding van een plaats. Margriet Eshuis: 'We hebben ook een lied waarin alle monumenten in een plaats een plek krijgen en dan ga ik op zoek naar het verhaal achter het monument. Ik probeer zo weer de mensen te laten zien, In weer een ander lied dat Maarten heeft geschreven voor The Market Garden Old Comrade Group is er een instrumentaal tussenstuk waarin ik met foto's probeer te laten zien hoe de bevrijder binnentrok en hoe je langzaam aan kunt zien dat de mensen naar buiten komen en er uiteindelijk een feest ontstaat. Per plaats wordt het dus helemaal op maat gemaakt.'




De musical 'Een ander Achterhuis'

De musical “Een ander Achterhuis” wordt in mei gespeeld in de Oude Korenmalerij in Odoorn. Het is een verhaal over gevaar en liefde. Voor de musicalgroep Odoorn is 't de tweede megaproductie, na de musical De Opgejaagden (over een onderduikershol in Valthe). Er zijn 15 voorstellingen, waaronder ook weer 4 jeugdvoorstellingen. Ook de nieuwe musical gaat over de belevenissen van Joden, die met hulp van goede vaderlanders uit de greep van de Duitsers probeerden te blijven. Hun schuilplaats was een boerderijtje aan de Krommewijk in Stadskanaal. Daarom kreeg de boerderij later een erenaam: het Stadskanaalster Achterhuis. Hier speelden zich bloedstollende taferelen af. Het scenario is wederom van Josh Hassing. Het gezelschap wil om de twee jaar een grote theaterproductie op het gebied van zang, muziek en toneel op de planken brengen.





Achtergrondverhaal bij musical.



Gieterveen en Nieuwediep vieren feest

Inwoners van Gieterveen en Nieuwediep mogen kiezen welke slotact het bevrijdingsfeest krijgt. Op de website gieterveen.com is een stempagina te vinden waarop inwoners van beide dorpen kunnen kiezen uit de formaties Hollands Verdriet of Steaming Pianos. Op de pagina zijn twee filmpjes gezet zodat stemgerechtigden een indruk kunnen krijgen van de acts. Op het programma van het feest, dat op zaterdag 30 mei wordt gehouden, prijken onder meer een dorpsontbijt en een presentatie van dorpsverhalen over de Tweede Wereldoorlog.

Gratis bloembollen Westerbork

In 1945 wilde de mensen in Lisse de Canadese bevrijders bedanken. Dat hebben ze noodgedwongen gedaan met bloembollen, omdat er geen geld of andere materialen beschikbaar was. Geïnspireerd door de actie die de werkgroep 70-jarige bevrijding Westerbork heeft opgezet wil Woonaccent Makelaars Westerbork actief meehelpen heel Westerbork en omgeving rood-wit-blauw te kleuren op het moment dat het 70 jaar geleden is dat Westerbork en omgeving werd bevrijd. Daarom biedt Woonaccent Makelaars Westerbork gratis bloembollen aan om stil te staan bij de bevrijders die ons nu laten leven in vrijheid.

'Het Weeshuis van Kamp Westerbork'

Tot 10 mei 2015 is in het Culemborgse Elisabeth Weeshuis Museum de tentoonstelling 'Het Weeshuis van Kamp Westerbork'. De expositie geeft een indringend beeld van hoe kinderen, die in de jaren 1942-1944 zonder ouders in kamp Westerbork arriveerden, in het weeshuis aldaar werden opgevangen. Over hoe de verzorgers de kinderen trachtten te behoeden voor verder transport naar kampen als Auschwitz en Bergen-Belsen. Over een bizarre wereld vol waanzin, moed en optimisme.

'Het Weeshuis van kamp Westerbork' is gemaakt door Herinneringscentrum Kamp Westerbork en was daar in 2013 ruim twee maanden te zien. Nu staat de expositie tot en met 10 mei 2015 in Culemborg. Voor velen een kans om de tentoonstelling alsnog te bezoeken; een moment om in het jaar dat we 70 jaar bevrijding vieren stil te staan bij de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Men kan natuurlijk ook een kijkje nemen in het museum met de nieuwe vaste presentatie over de geschiedenis van het Elisabeth Weeshuis.

Meer informatie staat in het boekje 'Het Weeshuis van Kamp Westerbork' van de conservator Guido Abuys van Herinneringscentrum Kamp Westerbork.

'wegnaardebevrijding’ volgt de bevrijders van 70 jaar geleden

Twaalf hoofdstukken vol monumentale historische beelden, actuele reportages en tekst en uitleg over het bevrijdingsverhaal van 1944 en ’45. Dat is het project ‘Weg naar de bevrijding’, een multimedia-presentatie over de bevrijding van West-Europa, en in het bijzonder Nederland. Tot aan mei 2015 wordt de website regelmatig verrijkt met nieuwe bevrijdingshoofdstukken. Op de website worden bezoekers nadrukkelijk uitgenodigd van zich te laten horen.

Bevrijding van Groningen 70 jaar

Groningen is ook het toneel van een uniek bevrijdingsevenement: Bevrijding van Groningen 70 jaar. Het evenement, dat op 10, 11 en 12 april plaatsvindt, bestaat uit een bijzondere mix van reconstructie, theater, educatie, herdenking en feest. Het doel van het evenement is het delen van het besef dat vrijheid kwetsbaar is, om begrip op te brengen voor de ontberingen, om de kennis van de geschiedenis te vergroten en de vrijheid te vieren.

De kern van het evenement is een reconstructie van de gevechtshandelingen op de Paterswoldseweg (vrijdag 10 april) en de Vismarkt (zondag 12 april). Verhalen over de bevrijding van de stad zijn daarin verwerkt m.m.v. regisseur/acteur Albert Secuur. Driehonderd zogeheten reënactors (die historische gebeurtenissen naspelen) uit binnen- en buitenland werken hierin samen met acteurs en zangers, terwijl tanks en andere legervoertuigen het straatbeeld in de binnenstad bepalen.

Een greep uit andere initiatieven in het kader van Bevrijding van Groningen 70 jaar:
- Tentoonstelling over de oorlog en bevrijding in het Noordelijk Scheepvaartmuseum (10 april – 6 september).
- WOII-kampement in het Stadspark. Loop rond in de originele wereld van de Canadese en Duitse soldaten (10 – 12 april).
- Aankomst landelijke Bevrijdingstour met 150 voertuigen van het rijdende oorlogsmuseum Keep Them Rolling op de Grote Markt (12 april).
- Rondreizend festival About Freedom met een programma van films, muziek en gesprekken aan de keukentafel. Verschillende generaties, waaronder mensen die de oorlog meemaakten, discussiëren over vrijheid (11 april).
- Dance Event t.b.v. War Child met medewerking van 200 dansers uit het hele land (11 april).
- Bevrijdingsactiviteiten en feest in het centrum van Groningen i.s.m. ondernemers (10 – 12 april).
- Herdenking Paterswoldseweg vrijdag 10 april bij het gedenkteken voor Fred Butterworth, de eerste Canadese soldaat die sneuvelde tijdens de bevrijding van Groningen. Zijn broer Stanley Butterworth, die ook in Groningen streed, is hierbij aanwezig.
- Speelfilms over oorlog en bevrijding in het Filmtheater Groninger Forum

De Stichting Liberation of Groningen organiseert samen met het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen en het Noordelijk Scheepvaartmuseum educatieve activiteiten om jongeren de kwetsbaarheid van vrijheid te laten beleven. De stichting biedt scholen voor de groepen 7 en 8 in het basisonderwijs onder meer een bezoek aan in het Noordelijk Scheepvaartmuseum. Op een aantal ochtenden zijn er rondleidingen langs plekken in de stad die herinneren aan de gevechten die tijdens de bevrijding plaatsvonden, aangevuld met verhalen en attributen. In de klas kunnen documentaires of speelfilms worden bekeken. Scholen werken ook mee aan de uitvoering van het evenement. Zo leveren mbo-opleidingen van het Noorderpoort o.m. decorbouwers, technici en acteurs.




Bevrijding van Friesland 70 jaar

De provinciale Friese dodenherdenking op 4 mei vindt dit jaar op het Wilhelminaplein in Leeuwarden plaats. Een twintigtal oud-strijders uit Canada woont de herdenking bij. Vanwege het zeventigjarig lustrum is het programma uitgebreider dan normaal. De Prinsentuin – waar de herdenking anders plaats vindt – is voor de lustrumbijeenkomst te klein. Bovendien is de Prinsentuin ook nodig voor het Victorypark: het nagebouwde kampement van de Canadezen, dat hier in de meidagen van 1945 eveneens stond.

In de eerste week van mei vinden hier allerlei activiteiten plaats. De dag op 5 mei start met een groot Vrijheidsontbijt op het Wilhelminaplein voor ouderen en minder validen. Voorzitter Jorrit Volkers van de Stichting Befrijdingsfestival, gaf aan dat het reguliere bevrijdingsfestival een groter evenemententerrein krijgt. Op diverse plaatsen in de provincie rijden oude legervoertuigen rond. De legervoertuigen verzamelen aan het einde van de dag in Leeuwarden.